Hoeveel slachtoffers vallen er door passief roken? (17 maart 2002)

Naar aanleiding van de Staten-Generaal over verkeersveiligheid publiceerde prof. Vleugels een artikel over de vermijdbare ziekenhuisdoden.  Hij wilde hiermee de aandacht vestigen op het feit dat sommige problemen en slachtoffers wel op de politiek agenda geraken en andere door de publieke opinie en de politiek vergeten worden.

Naar het aantal doden door pcb-kippen kan men alleen maar gissen.  Het aantal verkeersdoden (1500 per jaar) is bekend van de statistieken van de verkeerspolitie.  Het aantal vermijdbare ziekenhuisdoden (2000 per jaar) werden door prof. Vleugels berekend door een Amerikaanse studie naar de Belgische situatie te extrapoleren.
In deze drie gevallen gaat het over problemen waarbij de overheid en het gevoerde beleid in meer of mindere mate invloed kunnen hebben op het aantal slachtoffers.

De pcb- en dioxinebesmettingen komen probleemloos en periodiek bovenaan op de politiek agenda.  Zonder protest vanuit de publieke opinie worden alle middelen ingezet om het probleem te bestrijden terwijl eigenaardig genoeg niemand weet welke de effecten zijn op de volksgezondheid.
Wat betreft de verkeersproblemen is er de afgelopen maanden een opbod geweest dat het soms niet meer mooi was, maar de politieke wereld heeft beloofd om de problemen eindelijk eens ernstig aan te pakken en het aantal verkeersdoden naar beneden te halen.
Vorige week kwam zelfs even in de actualiteit dat luchtvervuiling door uitlaatgassen van auto’s ook zijn dodentol eist, misschien wel duizenden per jaar, maar dit onderwerp verdween even snel als het was opkomen.

Maar hoe zit het nu eigenlijk met het aantal slachtoffers van tabaksrookvervuiling?

Voor de Wereldgezondheidsorganisatie bestaat er geen twijfel over: ook passief roken eist zijn slachtoffers (Dr Gro Harlem Brundtland, directeur generaal van de WGO).
Maar hoeveel?
 

• In juli vorig jaar lekte een studie uit die tabaksgigant Philip Morris liet uitvoeren in Tsjechië.  De medische kosten van passief roken werden er op 10 % van de verzorgingskosten van de rokers berekend.  In woorden probeert de tabaksindustrie nog steeds twijfel te zaaien over de gevolgen van passief roken maar met deze studie gaf de tabaksindustrie toe dat ook tabaksrookvervuiling zijn doden eist.  Als we deze cijfers naar België extrapoleren dan vallen er naast de 20.000 slachtoffers door roken dus nog eens 2000 slachtoffers door passief roken.  Bij deze extrapolatie veronderstellen we dat (1) passief roken hetzelfde soort ziekten veroorzaakt als roken en met dezelfde mortaliteit, (2) tabaksrook bij de Tsjechische bevolking dezelfde ziekten en in dezelfde mate veroorzaakt als hier en (3) de tabaksindustrie voor één keer de goegemeente niet voorloog.  Dit laatste zou best kunnen, want deze “geheime” studie voor de Tsjechische regering was niet bedoeld voor publicatie.  Toen de studie uitlekte excuseerde Philip Morris zich voor het bestaan van de studie wegens een aantal cynische gegevens in de studie maar de cijfers werden nooit herroepen.  Deze waren trouwens berekend door het internationale studiebureau Arthur D. Little.

• Als we de cijfers van een Nieuw-Zeelandse studie van vorig jaar projecteren naar België zou dit jaarlijks zo’n 900 slachtoffers geven.  Noteer wel dat het openbare leven in Nieuw-Zeeland heel wat rookvrijer is dan in België.

• David Byrne, Europees commissaris voor Volksgezondheid had het in februari op een Europese Ministerconferentie van de Wereldgezondheidsorganisatie in Warschau over 30 tot 50 duizend doden in de Europese Unie, zonder de gevallen van wiegedood erbij te rekenen.  Op 10 miljoen inwoners zou het dan in België om 800 à 1300 doden gaan.

De houding van de politieke wereld tegenover ziekten en risico en de aandacht hiervoor in de publiek opinie volgen soms eigenaardige wegen.

Als het over slachtoffers van ziekten of ongevallen gaat is opbod even misplaatst als onverschilligheid.
Het beleid van de overheid op het gebied van volksgezondheid moet proberen om het aantal slachtoffers van alle mogelijke kwalen en ziektes te verminderen, met als ideaal de nulnorm.
Dit geldt zowel voor de paar meningitisgevallen per jaar, voor de 20.000 doden door actieve tabaksconsumptie als voor de slachtoffers van passief roken.